Praktische samenvatting
Dit onderzoek verkent hoe docenten in biologie, natuurkunde en scheikunde zelf actuele lessen kunnen ontwikkelen waarmee zij burgerschapscompetenties van leerlingen versterken. Het rapport beschrijft kenmerken van effectief burgerschapsonderwijs, laat zien welke docentvaardigheden daarbij belangrijk zijn en biedt voorbeelden van lessen en didactische hulpmiddelen die in de praktijk zijn onderzocht.
Wat heb je aan deze bron?
- Krijg inzicht in hoe burgerschapsvorming gekoppeld kan worden aan actuele maatschappelijke vraagstukken binnen natuurwetenschappelijke vakken.
- Lees welke kenmerken effectief burgerschapsonderwijs succesvol maken, zoals activerend leren en aansluiting bij de leefwereld van leerlingen.
- Ontdek hoe de 5E-leercyclus (Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate) kan worden ingezet bij lesontwerp.
- Maak kennis met praktijkvoorbeelden van lessen over onder meer lachgas, energie en roken.
- Leer welke kennis, vaardigheden en ontwerpcapaciteiten docenten nodig hebben om actuele burgerschapslessen te ontwikkelen.
Voor wie is deze bron bedoeld?
Deze bron is bedoeld voor docenten, onderwijsontwikkelaars, onderzoekers en beleidsmakers die werken aan burgerschapsvorming in het voortgezet onderwijs. Ook voor NDE-professionals biedt het rapport waardevolle inzichten in het verbinden van maatschappelijke vraagstukken aan onderwijs over duurzaamheid, leefomgeving en natuurwetenschap.
Uit deze bron
“Docenten in de natuurwetenschappen in het voortgezet onderwijs kunnen zelf lessen ontwikkelen waarin burgerschapscompetenties gekoppeld worden aan maatschappelijke vraagstukken en relevante vakinhoud. Uit dit onderzoek blijkt ook dat leerlingen al vaardigheden binnen burgerschapscompetenties kunnen ontwikkelen in een enkele les of korte lessenserie.
Voorwaarde is dat de docenten een aantal essentiële kenmerken bezitten, waaronder ontwerpcapaciteiten, vakdidactische wendbaarheid, gevoel voor maatschappelijke urgentie, en interesse in burgerschapsvorming binnen hun schoolvak. Ervaring met projectonderwijs (bijvoorbeeld bij het vak Algemene Natuurwetenschappen) en samenwerking met collega’s op school blijken belangrijke ondersteunende factoren.
Burgerschapsonderwijs moet aansluiten bij de leefwereld van leerlingen, en activerend en uitdagend zijn. De 5E leercyclus blijkt een succesvol uitgangspunt voor de ontwikkeling van dergelijk onderwijs. 5E verwijst naar: Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate. Deze leercyclus kenmerkt zich door actief leren, en samenwerken van leerlingen om een maatschappelijk vraagstuk te verkennen en nieuwe concepten te onderzoeken.”
Volledige titel: Het bevorderen van burgerschapscompetenties in de natuurwetenschappelijke vakken met behulp van zelfgemaakt actueel en innovatief lesmateriaal : een onderzoek naar karakteristieken van effectief burgerschapsonderwijs in de natuurwetenschappelijke vakken en kenmerken van docenten die zelf actuele burgerschapslessen ontwerpen
