Praktische samenvatting
Deze literatuurstudie brengt wetenschappelijke inzichten samen over wat natuur- en milieueducatie (NME) in het primair onderwijs effectief maakt. Op basis van dertien nationale en internationale literatuurstudies worden succesfactoren beschreven voor buitenlessen, didactiek, waardeontwikkeling en de professionalisering van leerkrachten.
Wat heb je aan deze bron?
- Krijg inzicht in wetenschappelijk onderbouwde succesfactoren voor natuur- en milieueducatie in het primair onderwijs.
- Gebruik concrete actiepunten voor het ontwerpen en verbeteren van natuurlessen en educatieve programma’s.
- Ontdek hoe buitenlessen, onderzoekend leren en natuurervaringen kunnen bijdragen aan betrokkenheid, kennisontwikkeling en milieubewust gedrag.
- Maak gebruik van een praktisch ontwerpkader en een checklist voor de ontwikkeling van NME-lesmateriaal.
- Vind handvatten voor de ondersteuning en professionalisering van leerkrachten die natuur- en milieueducatie verzorgen.
Voor wie is deze bron bedoeld?
Deze bron is bedoeld voor professionals die natuur- en milieueducatie ontwikkelen, uitvoeren of ondersteunen, zoals medewerkers van NDE-organisaties, gemeenten, educatieve centra en scholen. Ook leerkrachten, beleidsmakers en ontwikkelaars van lesmateriaal kunnen de inzichten gebruiken bij het versterken van hun onderwijsaanbod.
Uit deze bron
Deze literatuurstudie is uitgevoerd door Soesja van Wijgerden, werkzaam bij Natuur- en milieueducatie van de gemeente Haarlem, met als doel meer inzicht te krijgen in de wetenschappelijke onderbouwing van effectieve natuur- en milieueducatie (NME) in het primair onderwijs. De studie onderzoekt welke bestaande educatieve technieken en onderwijsaanpakken binnen NME volgens wetenschappelijk onderzoek effectief zijn. Het doel is daarbij niet om nieuwe innovaties te identificeren, maar om bestaande onderwijspraktijken te onderbouwen met bevindingen uit de literatuur en zo handvatten te bieden voor de verdere ontwikkeling, uitvoering en ondersteuning van NME. Voor deze studie zijn dertien internationale en nationale literatuurstudies geanalyseerd (zie literatuurlijst B). Deze studies zijn gezamenlijk gebaseerd op in totaal 1102 gepubliceerde artikelen (bruto), waarvan naar schatting circa 950 unieke bronnen. Op basis van deze selectie zijn de belangrijkste inzichten en succesfactoren geformuleerd.
De focus van dit verslag ligt op de praktische uitvoering van NME én de onderliggende wetenschappelijke kennis. We hopen dat deze inzichten bijdragen aan het versterken van ons huidige aanbod en richting geven aan de verdere ontwikkeling van nieuw lesmateriaal en de professionalisering van leerkrachten op het gebied van NME. Daarnaast hopen we dat deze inzichten ook andere NME-centra en partners in Nederland ondersteunen bij het ontwikkelen van effectief en onderbouwd natuur- en milieueducatieaanbod.
Op basis van de analyse van de literatuur zijn vier centrale hoofdthema’s geïdentificeerd die wij relevant achten voor onze ontwikkeling van natuur- en milieueducatie. Deze thema’s zijn: buitenlessen, didactische richtlijnen, waardeontwikkeling van leerlingen en professionalisering van leerkrachten. Elk van deze thema’s belicht een ander, maar samenhangend aspect van NME: van de leeromgeving waarin leerlingen leren, tot de manier waarop leren wordt vormgegeven, de ontwikkeling van houding en gedrag, en de rol en ondersteuning van de leerkracht.
